[Overview] Cộng đồng có phải là một Business? Community Economy | EVNX

Chào mọi người, tôi là Bùi Quang Tinh Tú, người sáng lập Envision Nexus – một hệ sinh thái hỗ trợ các cộng đồng. Dưới đây là những chia sẻ của tôi về cộng đồng.

Thách Thức Tài Chính Của Cộng Đồng Hiện Nay

Đa số các cộng đồng mà Tú quan sát hiện nay, dù là cộng đồng nhỏ vài trăm người đến vài nghìn người, hoặc hàng chục, hàng trăm nghìn, hay thậm chí hàng triệu người, đều đối mặt với một thách thức chung rất khó khăn: khả năng tự duy trì tài chính bền vững.

Ổn định tài chính ở đây được định nghĩa là cộng đồng có nguồn thu nhập hàng tháng đều đặn để giúp cộng đồng phát triển và hoạt động ổn định. Bởi vì cộng đồng cũng là một tổ chức, nó cần ổn định tài chính để có thể vận hành và phát triển tốt, tạo ra nhiều hoạt động giá trị hơn cho thành viên, và hỗ trợ những người giúp xây dựng cộng đồng đó.

Nhiều người sẽ nghĩ: “Ồ, một cộng đồng có hàng chục, hàng trăm nghìn thành viên thì làm sao mà không kiếm được tiền?”. Nhưng sự ổn định tài chính của một cộng đồng, hay một tổ chức, khó khăn hơn bạn nghĩ nhiều. Vấn đề không phải là bạn có cộng đồng 50.000 hay 100.000 thành viên mà không biết cách kiếm tiền. Vậy câu hỏi đặt ra là: “Tại sao cộng đồng lại khó kiếm tiền đến vậy?”

Sự Tương Đồng Với Kinh Tế Người Sáng Tạo Nội Dung (Content Creator Economy)

Để hiểu vấn đề này, chúng ta có thể nhớ lại một số trường hợp tương tự. Có lẽ bạn đã từng nghe cụm từ “Content Creator” (Người sáng tạo nội dung) rồi đúng không? Khi nói đến “Content Creator” ở đây, chúng ta đang nói về:

 

• • TikToker

• • YouTuber

• • Instagrammer

• • Podcaster

• • Facebooker

• • Blogger

Không quan trọng bạn tạo nội dung gì, miễn là bạn tạo ra nội dung, thì ngày nay, nội dung tốt có thể giúp bạn sống được với nó như một nghề. Sáng tạo nội dung (Content Creation) đã trở thành một nghề nghiệp rõ ràng, và nhiều người đã sống được với nó. Bạn có thể:

 

• • Kiếm tiền trên TikTok.

• • Kiếm tiền từ blogging với Medium hoặc Substack.

• • Kiếm tiền từ MMO (Make Money Online) và Affiliate.

• • Kiếm tiền từ việc làm Freelance cho các thương hiệu hoặc agency bằng chuyên môn sáng tạo nội dung.

• • Nhận booking từ các thương hiệu, bán hàng Livestream, bán sản phẩm.

Nói chung, ngày nay chỉ cần biết cách tạo ra nội dung giá trị cho người khác, bạn có thể kiếm tiền và sống với nó như một nghề. Nếu chúng ta nghĩ lại 10 năm trước, điều này không xảy ra. 10 năm trước, dù bạn giỏi làm video đến đâu, giỏi viết lách đến đâu, giỏi chụp ảnh đến đâu, thì rất khó để sống với sáng tạo nội dung như một nghề. Vậy 10 năm trước và bây giờ, có gì khác biệt?

Bốn Trụ Cột Của Kinh Tế Người Sáng Tạo Nội Dung

Ngày nay, những người sáng tạo nội dung có một Kinh tế – một nền kinh tế hỗ trợ họ. “Content Creator Economy” là một cụm từ bạn có thể tìm kiếm. Nền kinh tế này hỗ trợ và giúp những yếu tố bên trong có thể kiếm tiền bền vững, với nguồn tiền hoạt động thường xuyên.

Nền kinh tế này được hình thành chủ yếu bởi bốn trụ cột:

 

1. 1. Sự chấp nhận từ thương hiệu (Brand Adoption):

 

• • Trong 10 năm qua, các thương hiệu ngày càng chú ý hơn đến social marketing, họ quan tâm hơn đến content marketing, họ tin tưởng hơn vào KOL, influencer, và content creator.

• • Khi họ bắt đầu quan tâm, tin tưởng hơn vào các xu hướng này, họ bắt đầu đầu tư nhiều tiền hơn, đổ tiền vào các kênh này. Lượng tiền đổ vào Social Marketing, Content Marketing, KOL, Influencer và Content Creator đã tăng nhanh chóng trong những năm gần đây.

• • Niềm tin và sự chấp nhận của các thương hiệu cũng đến từ việc: các kênh đó đã chứng minh được hiệu quả của chúng.

• • Khi các thương hiệu đầu tư tiền vào các kênh này, nơi có tiền chảy vào sẽ tạo ra những công việc mới. Đó là lý do tại sao hiện nay chúng ta thấy đa số các đội ngũ marketing đều có vị trí Social Manager, Content Manager. Trong 10 năm trước, các vị trí như Social Manager, Content Manager rất ít, rất hiếm và chỉ trong khoảng 5-7 năm gần đây chúng mới bắt đầu phổ biến trong nhiều đội ngũ Marketing.

• • Nơi tiền đi đến, nó tạo ra những công việc mới. Những vị trí, công việc mới như Social Manager, Content Manager là những người quản lý sự đầu tư của thương hiệu khi họ đổ tiền và đầu tư vào các kênh đó.

 

2. 2. Sự hỗ trợ từ nền tảng (Platform Support):

 

• • Trong những năm gần đây, sự hỗ trợ của các nền tảng dành cho người sáng tạo nội dung cũng ngày càng tăng. Có nhiều nền tảng mới được tạo ra để hỗ trợ người sáng tạo nội dung như TikTok, Instagram, TV…

• • Kích hoạt tính năng kiếm tiền ngay trên nền tảng: Ngày nay, việc nhận tiền trực tiếp từ các nền tảng dễ dàng hơn nhiều so với 10 năm trước.

• • Tái sử dụng nội dung đa nền tảng: Trước đây, nếu bạn là một YouTuber, nội dung của bạn chỉ có thể xuất hiện trên YouTube. Nhưng ngày nay, bạn có thể cắt nội dung của mình ra, đưa lên Instagram, TikTok, Facebook Reels, hoặc Spotify. Tức là cùng một nội dung, bạn có thể tái sử dụng và đưa lên nhiều kênh khác nhau bằng cách điều chỉnh định dạng của chúng. Điều này giúp một Content Creator có thể đẩy nội dung của họ đến nhiều người hơn và qua đó tăng thu nhập, được nhiều người biết đến hơn, giúp thu nhập của họ đa dạng hóa.

 

3. 3. Hệ sinh thái hỗ trợ (Ecosystems):

 

• • Chúng ta thấy các nền tảng giúp kết nối Content Creators, Influencers và KOL với các thương hiệu. Điều này giúp các thương hiệu dễ dàng hơn trong việc đặt lịch hoạt động và chiến dịch giữa các bên.

• • Chúng ta có các agency đứng ở giữa để giúp quá trình hợp tác giữa Thương hiệu và KOL, Influencer diễn ra suôn sẻ, dễ dàng và đơn giản hơn. Các bên này là các bên trong hệ sinh thái.

• • Hệ sinh thái sẽ cho phép tiền chảy vào một nền kinh tế được “bôi trơn”, hoạt động dễ dàng và tốt hơn nhiều so với trước đây.

Từ Content Creator Economy Đến Community Creator Economy

Vậy câu chuyện của Content Creators này hoàn toàn giống như câu chuyện của các cộng đồng ở thời điểm hiện tại, cộng đồng cũng đang gặp phải những vấn đề tương tự như Content Creators cách đây 10 năm.

Nhưng xu hướng và tốc độ phát triển bây giờ sẽ nhanh hơn nhiều, không cần đến 10 năm. Theo tôi, chỉ mất khoảng 3 năm, 4 năm, 5 năm để tất cả những gì xảy ra với Content Creators sẽ xảy ra lại với Community Creator.

Mô hình mà Tú đang định hình, Tú gọi là “Community Creator Economy” (Kinh tế Người sáng tạo Cộng đồng). Đó là mô hình kinh tế của các cộng đồng.

Bốn Trụ Cột Của Kinh Tế Người Sáng Tạo Cộng Đồng

Tương tự như mô hình kinh tế của Content Creators, mô hình kinh tế của cộng đồng cũng bao gồm bốn trụ cột:

 

1. 1. Niềm tin của thương hiệu (Brand Trust) vào Community-Driven Marketing:

 

• • Ngày càng nhiều. Bạn sẽ bắt đầu nghe các thuật ngữ như Community Marketing, Community Driven-Marketing, Community Let’s Grow. Các thuật ngữ Marketing gắn liền với từ “community” cũng giống như trước đây, từ “Content Marketing” gắn liền với “Content”, rồi từ “Social” gắn liền với “Content”. Giờ đây từ “community” sẽ bắt đầu gắn bó nhiều hơn với từ “Marketing” và bắt đầu trở thành một xu hướng.

• • Khi nói về xu hướng, nhiều người sẽ nghĩ: “Vậy nó sẽ là Fred (nhất thời) hay Trend (xu hướng lâu dài)?”. Câu trả lời có thể thấy ngay.

• • Nếu bạn nhìn qua một số ngành, một số lĩnh vực, ví dụ các dự án blockchain, web3, thì gần như tất cả các dự án này đều có một cộng đồng, họ xây dựng và phát triển từ cộng đồng. Tất cả các công ty trong phân khúc blockchain, web3 đều có vị trí Community Manager và đó là một phần rất quan trọng.

• • Xu hướng này sẽ lan rộng hơn nữa sang các lĩnh vực khác, và nó đã bắt đầu lan rộng ở mảng công nghệ. Các công ty công nghệ cũng sẽ thường có cộng đồng mà họ xây dựng.

• • Cộng đồng là một xu hướng phổ biến và dần dần nó sẽ lan truyền qua các doanh nghiệp. Các công ty không công nghệ cũng sẽ bắt đầu nghĩ đến việc xây dựng cộng đồng. Nó lan rộng đơn giản vì nó bắt đầu có hiệu quả, có những bằng chứng và nghiên cứu điển hình (case study) về câu chuyện thành công trong việc ứng dụng cộng đồng để phục vụ mục tiêu phát triển của doanh nghiệp và sản phẩm, để phục vụ người dùng. (Tôi sẽ nói về phần case study đó trong một nội dung khác.)

• • Khi các doanh nghiệp ngày càng quan tâm hơn, tin tưởng hơn, tương tự như Content Creator, tiền sẽ bắt đầu đổ vào phân khúc Community-Driven Marketing, nó sẽ đổ vào phân khúc xây dựng cộng đồng ngày càng nhiều.

 

2. 2. Vị trí công việc mới: Community Manager:

 

• • Khi tiền chảy vào xây dựng cộng đồng, giống như các vị trí Social Manager và Content Manager, trong khoảng 3 đến 5 năm nữa, Tú tin rằng bất kỳ đội ngũ marketing nào cũng sẽ có một vị trí là Community Manager.

• • Hiện tại, gần như không có JD (Job Description), không có mô tả công việc, không có gì rõ ràng về công việc của một Community Manager. Nhưng trong thời gian ngắn, Tú nghĩ rằng khoảng một năm nữa, các vị trí và công việc này sẽ dần được định hình rõ ràng hơn.

• • Theo Tú, một người làm Community Manager sẽ là người hiểu rõ nhất:
    

     

    • • Người dùng sản phẩm của doanh nghiệp là ai? Chúng ta bán sản phẩm này cho ai và người dùng của chúng ta là ai, những nhóm đối tượng A, B, C là ai.
    • • Các nhóm đối tượng A, B, C sẽ có những đặc điểm, tính chất, niềm tin gì, họ muốn gì, cần gì và họ tồn tại trong những cộng đồng nào trên mạng.

• • Community Manager sẽ xác định: “Làm thế nào để chúng ta tích hợp thông điệp thương hiệu của mình vào những cộng đồng đó? Làm thế nào để chúng ta biến sản phẩm của mình thành một thương hiệu, thương hiệu của chúng ta thành một động lực, một trụ cột trong cộng đồng đó? Trở thành một bên có thể ảnh hưởng và tương tác với người dùng trong cộng đồng đó bằng thương hiệu của bạn?”

• • Community Manager cũng sẽ chịu trách nhiệm cho việc: “Thương hiệu của chúng ta cần xây dựng cộng đồng riêng để phục vụ họ, để hỗ trợ họ tốt hơn”. Vậy chiến lược để xây dựng cộng đồng là gì, Community Manager sẽ chịu trách nhiệm về điều đó, vận hành, quảng bá và triển khai tất cả các hoạt động như vậy.

• • Đó là những gì Tú nghĩ sẽ dần định hình công việc của Community Manager và nó sẽ là một công việc toàn thời gian giống như Content hoặc Social.

 

3. 3. Nền tảng hỗ trợ (Platform Support):

 

• • Chúng ta sẽ thấy ngày càng nhiều nền tảng hỗ trợ xây dựng cộng đồng.

• • Facebook có nhiều nâng cấp về tính năng mới, được bổ sung cho các nhóm, các nhóm cộng đồng. Người quản trị cộng đồng hiện có một bộ công cụ (Suit) để quản lý Nhóm, và nó không thua kém một bộ công cụ để bạn quản lý Trang (Page). Tức là, tầm quan trọng của nhóm ngày càng lớn hơn so với trang trước đây. Bạn cũng biết, hiện nay, bạn có thể chạy quảng cáo trực tiếp vào nhóm Facebook, không chỉ trên Trang nữa.

• • Ngoài Facebook, chúng ta cũng sẽ thấy các cộng đồng trên Telegram, có thể có gần 200.000 thành viên. Chúng ta có thể livestream trực tiếp vào cộng đồng Telegram. Cộng đồng trong Telegram cũng có thể chia thành nhiều chủ đề nhỏ, nó giống như một diễn đàn trên Telegram với tính năng chat trực tiếp.

• • Ngay cả với Telegram hoặc Discord, bạn có thể thiết lập bot để tự động chống spam, quản lý thành viên để hỗ trợ tất cả mọi thứ trên nền tảng đó một cách dễ dàng.

• • Và ngoài ra, chúng ta cũng thấy gần đây WhatsApp cũng đã bắt đầu mở tính năng tạo cộng đồng, tạo nhóm cộng đồng ngay trên nền tảng WhatsApp.

• • Chúng ta thấy các nền tảng lớn trên thế giới đã hỗ trợ nhiều hơn cho việc xây dựng cộng đồng trên nền tảng đó. Điều này trở thành một phần rất quan trọng trong chiến lược xã hội của bất kỳ bên nào, tùy thuộc vào phân khúc họ đang làm.

 

4. 4. Hệ sinh thái (Ecosystem):

 

• • Cuối cùng, yếu tố thứ tư là Hệ sinh thái. Hệ sinh thái là câu chuyện sẽ cần có một bên để kết nối các thương hiệu với các cộng đồng để giúp các cộng đồng dễ dàng làm việc với các Thương hiệu.

• • Để quá trình làm việc giữa hai bên diễn ra suôn sẻ hơn, để dòng tiền chảy vào nền kinh tế này được triệt để hơn, tốt hơn và nhiều hơn. Nó chứng minh hiệu quả của các hoạt động hợp tác với cộng đồng và với Thương hiệu.

• • Giữa các thương hiệu và cộng đồng, đó là điều Tú đang làm hiện nay. Phần mà Tú đang làm liên quan đến Envision Nexus (EVNX), Envision Nexus là một Hệ sinh thái hỗ trợ và nuôi dưỡng các cộng đồng.

Kết Luận

Hiện tại, Community Creator Economy chưa được định nghĩa rõ ràng. Bởi vì thực tiễn chưa được định nghĩa rõ ràng, một nền kinh tế chưa được tạo ra và khi nền kinh tế chưa được tạo ra, các cộng đồng vẫn sẽ gặp khó khăn trong việc tạo ra nguồn tài chính bền vững.

Khi bốn trụ cột này vững chắc, rõ ràng hơn, thì nền kinh tế sẽ được hình thành và các cộng đồng này sẽ giống như Content Creators, sẽ có nhiều lựa chọn hơn, dễ dàng làm việc với các thương hiệu hơn, dễ dàng triển khai các hoạt động để tạo ra nhiều giá trị hơn, và mang lại nhiều dòng tiền hơn cho các cộng đồng.

Nguồn doanh thu cho cộng đồng sẽ giúp Cộng đồng phát triển theo hướng bền vững và chuyên nghiệp hơn, ngày càng tạo ra nhiều giá trị hơn. Câu chuyện và con đường của nó sẽ không khác biệt so với Content Creator. Đó là niềm tin và suy nghĩ của Tú về khía cạnh này.

Đó là những điều tôi muốn chia sẻ với mọi người về mô hình kinh tế cộng đồng. Cảm ơn đã theo dõi.