Theo định nghĩa về Marketing và thương hiệu, “Tribe” là một khách hàng. Khách hàng của một thương hiệu là khách hàng. Trên thực tế, ở một khía cạnh khác, chúng ta có thể hiểu rằng các thành viên chính là khách hàng của cộng đồng của chúng ta.
Tôi là Bùi Quang Tín Tú, nhà sáng lập Envision Nexus, một hệ sinh thái hỗ trợ các cộng đồng. Dưới đây là những chia sẻ của tôi về cộng đồng. Trong phần thứ hai: “Core” của mô hình Cộng đồng Bền vững, chúng ta sẽ nói về các thành viên của cộng đồng.
“Tribe” – Khách hàng của Cộng đồng
Trong phần về các thành viên của cộng đồng này, Tú gọi nhóm này là một “Tribe”. “Tribe” trong tiếng Anh có nghĩa là bộ lạc.
Tại sao lại gọi là “Tribe” mà không phải thành viên hay người theo dõi? Tú dựa trên tên một cuốn sách của Seth Godin, với những ý tưởng mà Tú rất tâm đắc. Trên thực tế, “Tribe” theo định nghĩa của Marketing và của thương hiệu, “Tribe” chính là một khách hàng. Và “Tribe” của một thương hiệu là khách hàng. Vì vậy, ở một khía cạnh nào đó, chúng ta có thể hiểu rằng các thành viên chính là khách hàng của cộng đồng của chúng ta.
Mục đích Cộng đồng và Thành viên
Trong nội dung trước, chúng ta đã nói rằng mỗi cộng đồng cần có một mục đích tồn tại rõ ràng. Mục đích đó tồn tại để phục vụ chính nhóm thành viên này. Những thành viên này cũng có thể là khách hàng của cộng đồng.
Nếu chúng ta coi một thành viên là khách hàng của cộng đồng, chúng ta phải định hình được phân khúc thành viên của mình, đúng không? Bạn có thể hiểu những đối tượng nào sẽ quan tâm đến mục tiêu của cộng đồng chúng ta.
Những câu hỏi cần đặt ra khi định hình thành viên:
- Cộng đồng của chúng ta có mục đích rõ ràng, ai sẽ quan tâm đến mục đích đó?
- Tại sao họ lại đến với cộng đồng của chúng ta?
- Họ nhận được gì khi đến với cộng đồng của chúng ta?
- Đâu là những lý do họ ở lại trong cộng đồng của họ?
Tất cả những điều này là những câu hỏi mà chúng ta cần phải xác định rất rõ ràng. Ngay cả trước khi bạn tạo ra một cộng đồng, bạn có thể muốn suy nghĩ:
- Bạn muốn cho phép những người nào vào cộng đồng của mình?
- Bạn muốn thu hút những người nào đến cộng đồng của mình?
- Bạn muốn nhóm đối tượng nào trong cộng đồng của mình?
Là người làm Marketing, tôi định hình khách hàng của mình. Ví dụ, nếu chúng ta bán bánh kẹo, chúng ta chỉ nói: khách hàng của tôi là trẻ em, vậy thôi. Khách hàng của tôi là trẻ em ăn bánh kẹo. Đó cũng là cách nhìn nhận, nhưng cuối cùng, khi đi vào chi tiết, nó lại không hẳn như vậy. Thương hiệu của bạn về bánh kẹo thì trẻ em thực sự chỉ là người tiêu dùng bánh kẹo, còn người mua thực sự có thể là cha mẹ của trẻ. Ví dụ, khi bạn quảng cáo một sản phẩm bánh kẹo, ngoài việc nó phải bắt mắt với trẻ em, nó cũng phải thuyết phục được cha mẹ của trẻ mua sản phẩm đó.
Sai lầm phổ biến và Góc nhìn phân tích chuyên sâu
Quay trở lại câu chuyện về thành viên cộng đồng, phần lớn mọi người có cái nhìn hơi đơn giản về thành viên cộng đồng của họ. Ví dụ:
- Tôi có một cộng đồng về Marketing, và tôi nói rằng thành viên cộng đồng của tôi là những người làm Marketing.
- Tôi có một cộng đồng về AI, tôi nói rằng thành viên của tôi là những người quan tâm đến AI.
Đó cũng là một cách đơn giản hóa để gọi thành viên của bạn. Nhưng để bạn lập kế hoạch phát triển tốt hơn, điều đó là không đủ vì nó quá rộng. Khi quá rộng, bạn không thể có những giải pháp tốt, không có công việc cụ thể để bạn làm tốt hơn.
Vì vậy, khi bạn nghĩ về “Tribe” – thành viên của cộng đồng của bạn, bạn cần suy nghĩ về nó từ góc độ của một nhà phân tích hoặc một người hoạch định marketing. Bạn phải suy nghĩ sâu sắc hơn. Tú thường nghĩ: làm thế nào để chia nhóm thành viên cộng đồng của mình thành một vài nhóm có những điểm chung, nhưng vẫn có sự khác biệt.
Phương pháp phân khúc thành viên (Ví dụ từ cộng đồng Phượt)
Đây là một số ví dụ để mọi người hiểu. Ví dụ, Cộng đồng Mạng lưới của Tú có một cộng đồng du lịch khá lớn. Cộng đồng đó thường được gọi là “cộng đồng Phượt”. Và các thành viên ở đây có thể có sở thích và tình yêu với việc đi phượt. Đó là cách cộng đồng định hình thành viên của mình.
Những nhận xét như vậy có thể chưa đủ. Nếu chúng ta nhìn vào nhóm những người đi phượt hoặc những người du lịch trong cộng đồng đó và phải chia nhỏ nó ra, chúng ta sẽ chia như thế nào?
Tiêu chí phân khúc thành viên:
- Theo sở thích và thói quen đi cùng:
- Có những người chỉ đi phượt một lần một năm.
- Một số người thích đi phượt một mình, thích trải nghiệm đơn độc.
- Một số người chỉ đi phượt khi đi cùng một nhóm bạn.
- Một số người rất thích đi một mình và một số người luôn đi cùng một nhóm – đây là điểm cần lưu ý đầu tiên.
- Theo tần suất và cường độ trải nghiệm:
- Ví dụ, một số người phải đi du lịch, đi chơi, đi phượt khoảng ba, bốn, năm lần một năm.
- Một số người thỉnh thoảng mới đi, có thể một năm một lần, hoặc hai năm một lần, tần suất của họ là thỉnh thoảng, khi họ cảm thấy thích hoặc khi có cơ hội.
- Có những người rất cuồng, rất thích du lịch, một năm họ phải đi cả chục lần, gần như một hai tuần lại “ngứa chân”, lại đi du lịch. Có thể nói họ là kiểu người có thời gian rảnh để sắp xếp đi, chẳng hạn.
- Theo tình trạng hôn nhân và loại hình du lịch ưa thích:
- Tất nhiên có những nhóm khác: những người độc thân sẽ thoải mái hơn để đi du lịch, đúng không?
- Một số người đã lập gia đình, họ sẽ đi du lịch gia đình, đến các khu nghỉ dưỡng để nghỉ ngơi thoải mái. Họ không thể đi một chuyến đi mạo hiểm.
- Những nhóm người độc thân, tất nhiên, sẽ thực hiện những chuyến đi mạo hiểm hơn vì nó tiện lợi hơn cho họ. Người độc thân có thể đi những chuyến đi dài, ví dụ họ đi cả tuần, hoặc thậm chí lâu hơn, một chuyến đi của họ có thể kéo dài nhiều ngày. Trong khi đó, những người đã lập gia đình sẽ khó khăn hơn.
Ứng dụng phân khúc thành viên
Khi chúng ta đã có một số nhóm khác nhau như trên, điều tiếp theo là chúng ta sẽ định hình lại. Chúng ta có mục đích của cộng đồng, vì vậy trong các nhóm đã phân loại, họ sẽ quan tâm đến cộng đồng của mình như thế nào. Bạn có thể hiểu, trong cộng đồng của bạn, bao nhiêu phần trăm là nhóm A, bao nhiêu phần trăm là nhóm B và bao nhiêu phần trăm là nhóm C – đó là cách chúng ta suy nghĩ và định hình nhóm thành viên hiện có trong cộng đồng của chúng ta.
Điều này rất quan trọng vì ít nhất bạn có thể định hình loại hình thành viên và tỷ lệ thành viên bạn có, bạn cũng sẽ định hình tốt hơn về nội dung. Điều đó sẽ giúp bạn định hướng cho cộng đồng.
Bởi vì một cộng đồng vẫn nên tập trung vào một đối tượng chủ đạo hơn, và nó vẫn có thể có sáu, hoặc bảy nhóm thành viên. Ví dụ: nhóm A chỉ có 3%, nhóm B chỉ có 5%, nhóm C 30%, và nhóm D 20%. Vậy bạn phải tập trung vào số đông, đúng không? Bởi vì nó vẫn là một tổ chức, một cơ chế xã hội. Từ đó chúng ta cần tập trung vào số đông để làm cho nó tốt hơn. Và dần dần, nếu có thể, chúng ta sẽ hỗ trợ các nhóm nhỏ hơn. Nhưng trước hết, nhóm lớn cần được tập trung, cần tạo ra nhiều giá trị. Từ đó chúng ta sẽ thấy rằng việc định hình thành viên cộng đồng là rất quan trọng.
Tú cũng nói rằng, chúng ta phải suy nghĩ nhiều hơn, chúng ta phải chia nhỏ, phân tích nhóm thành viên cộng đồng, chúng ta nên phân tích theo những khía cạnh như trên. Những gì Tú nói chỉ là một ví dụ, vì Tú không phải là người làm du lịch. Ví dụ, bạn là admin của cộng đồng du lịch, có thể bạn sẽ có những cách nhìn nhận và cách để bạn phân chia tốt hơn. Đó là một ví dụ để mọi người hiểu về “Tribe”.
Tóm lược về “Tribe” và thành viên cộng đồng
Tóm lại, trong phần “Tribe”, chúng ta sẽ dựa trên mục đích tồn tại của cộng đồng để định hình:
- Những thành viên nào của cộng đồng sẽ có mặt.
- Sau khi định hình hồ sơ đó, chúng ta phải suy nghĩ lại, nếu phải phân loại nhóm thành viên đó, chúng ta phải phân khúc và chia nhóm đó thành các nhóm nhỏ để dễ dàng có cách tiếp cận và nội dung phù hợp hơn, cho ý tưởng dịch vụ tốt hơn.
Khi chúng ta có mục đích và một nhóm thành viên, chúng ta sẽ định hình cộng đồng của mình rõ ràng hơn.
Tú hy vọng rằng những chia sẻ trên sẽ có giá trị cho mọi người. Cảm ơn mọi người đã lắng nghe.
